Dane techniczne: BETA, 30 min.

Rok: 2001

Wywiady z operatorami telewizyjnych informacji lat sześćdziesiątych, siedemdziesiątych, osiemdziesiątych.

W wspomnieniach króluje humor, ironia, czasem nawet autoironia, uzupełniana ponawianym co chwila pytaniem opowiadających: czy można było inaczej... no, raczej nie; napewno nie; absolutnie nie do pomyślenia, żeby wbrew - i.t.p.

Co to za wspomnienia?
Ze służby w politycznej propagandzie systemu „socjalistycznego”.
Dużo miejsca zajmują też komi-tragiczne upadki, strome schody ich karier, gapowate potknięcia, „heroiczne” osiąganie złotego środka - pomiędzy rozkazem władzy a osobistą wrażliwością artystyczną. Pracujący na zlecenie opowiadają o pojmowaniu swojej wolności.

Filmujący pod stałą presją - opowiadają o autocnezurze - jak o wesolutkim szaleństwie.
Często podły cenzor niszczył piękne ujęcia. Nieraz głupi cenzor coś pikantnego przegapił. Terror propagandowy nigdy nie był szczelny - dlatego warto było tak żyć, czekając na jakąś okazję.

Wątpię, czy tamten ustrój padł ofiarą ich namiętności filmowania prawdy. Ale oni czują się często tak, jakby byli namiętnymi bojownikami o wolność słowa i obrazu. Jest to naga szczera nuta braku odpowiedzialności? Niewola jako alibi?
I metoda odpowiadania na podstawowe pytania: albo z wisielczym humorem, albo "w zapartego"...

I jeszcze sekwencja studząca nasz zapał w potępieniu "tych wspaniałych mężczyzn".
Operatorzy opowiadają o oczywistej zależności tej pracy, o braku istotnego wpływu na ostateczny kształt filmowanych obrazów, ograniczeniach wynikających z samej istoty ich zawodu. Filmując pod kierunkiem reżysera lub redaktorów, oddawali swe materiały do wyłącznej dyspozycji montażystów i cenzorów.

Będąc w samym jądrze potwora, byli niejako z boku całej potworności.
Gdzie więc jest ów udział w świecie, w którym „nie było tak źle”, choć był nie do wytrzymania?

Gdzie rozmywają się linie oddzielające każdą kolejną fazę kłamstwa fabrykowanego z prawdomównych rejestracji życia?

Oto niewinni - jeszcze - operatorzy naładowują swe niewinne kamery czystą taśmą. Potem, naeksponowaną przez siebie taśmę przekazują dalej: z kamer aż do montażowni. Znika ona tam, kolejnymi partiami, przetrawiana w brzuchu potwora - zwanego „obróbką tematu”.
Ale kiedy rodzi się kłamstwo?

Pytamy o to nie tylko w odniesieniu do nich i do tamtych czasów.

Pytamy o to siebie - w tej chwili.

Zapytamy - jutro.

Narratorami i refleksyjnymi bohaterami tej analizy stali się operatorzy telewizji:
- Maciej Bielan
- Wojciech Król
- Wiesław Dobrowolski
- Tadeusz Roman
- Tadeusz Jeżak
- Janusz Kieszkiewicz
- Sławomir Pijewski
oraz Grzegorz Królikiewicz.

Konsultacja: Ryszard Kośmiński, Mieczysław Małysz
Zdjęcia: Wojciech Król
Współpraca: Maciej Bielan, Janusz Kieszkiewicz
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz
Scenografia: Krzysztof Tyszkiewicz
Opracowanie muzyczne: Marzena Majcher
Muzyka: Ryszard Wagner
Rienzi - uwertura
Tannhäuser - uwertura
Parsifal - preludium do I aktu
Montaż: Rafał Salata, Grzegorz Królikiewicz
Kierownictwo produkcji: Bogna Janiec, Dariusz Janiec
Współpraca realizatorska: Aleksandra Wyperowicz, Hubert Kuberski, Kuba Galczak
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz

Realizatorzy składają serdeczne podziękowania za współpracę i życzliwą pomoc Telewizyjnej Agencji Informacyjnej.

Producent wykonawczy: Studio Filmowe "N" dla 2 Programu TVP